Onderzoek naar naleving energiebesparingsplicht als subsidievoorwaarde

Voor het ministerie van Klimaat en Groene Groei en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft Sira Consulting onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de naleving van de energiebesparingsplicht op te nemen als voorwaarde om in aanmerking te komen voor subsidies op het gebied van verduurzaming. Het eindrapport van deze effectentoets is 18 december 2025 aangeboden aan de Tweede Kamer.

De achterliggende principiële vraag van het onderzoek was of bedrijven en instellingen die de wettelijke energiebesparingsplicht niet naleven aanspraak mogen maken op verduurzamingssubsidies voor bovenwettelijke maatregelen. Tijdens het onderzoek bleek dat het onverstandig zou zijn om op principiële gronden subsidie te onthouden aan deze bedrijven en instellingen. Hierdoor zouden bovenwettelijke maatregelen met een positieve impact op de verduurzamingsopgave namelijk actief worden belemmerd.

Een andere aanleiding voor het onderzoek was de veronderstelling dat de naleving van de energiebesparingsplicht mogelijk zou verbeteren door deze naleving als voorwaarde te stellen voor het ontvangen van subsidie. Het onderzoek toont aan dat het afdwingen van de naleving via een subsidievoorwaarde onvoldoende aansluit op de werkwijze en bestaande capaciteit van omgevingsdiensten en daardoor onuitvoerbaar en onwenselijk is. Daarnaast zou de subsidievoorwaarde leiden tot rechtsonzekerheid bij bedrijven en instellingen, aangezien geen garanties bestaan op een positief inspectieresultaat van omgevingsdiensten.

Verder is de mogelijkheid onderzocht om de naleving van de energiebesparingsplicht op te nemen in de maatwerkafspraken binnen de maatwerkaanpak verduurzaming industrie. Uit het onderzoek komt naar voren dat dit een extra risico zou vormen voor investeerders en daarmee onwenselijk is vanwege de genoemde onzekere uitvoeringsaspecten en de implicaties gedurende de looptijd die niet te overzien zijn.

De onderzoeksresultaten onderstrepen het belang van het consequent en zorgvuldig verrichten van effectentoetsen. Het onderzoek past in een trend waarin de overheid steeds nadrukkelijker verantwoording aflegt over de inzet van publieke middelen en meer inzicht vraagt in de doeltreffendheid van toekomstig beleid.